Libri di prejeris pal cristian (1855), p. 22

Esercizî di divozion durant la S. Messa, p. 22. Al Kijrie eleison. Il Sacerdòt preja par il popul, implorand la divina Misericordia. At di afiet. ¬ Signòr! vebit pietàt di nò, zachè la Vestra misericordia soltant nus ja preservàt dal chiadè nel' abis dei maj eternos e, senza la Vestra pietàt, la nestra abitazion sarès cumò l' Infiar.  No le chiossa, che nus puedi fortificà nei nestris travais, se Vo no ses il nestri difensòr; nissuna persona le in stat di liberanus dai pericui, se Vo no aves compassion di noaltris. Vebit pietàt o Signòr, sì! vebit pietàt di nò. — A. Leonardis, Libri di prejeris pal cristian cun una racolta di orazions, 1855.

Lis predicjs dal muini — XI. Il galandin

XI. Il galandin [audio]. — Veiso savude la ultime? A' son stàz a robâ l'aur sul altâr di Madone di Grazie a Udin. Cui? S'o spietais che ju cjàtin!... Ma si pò scrupulâ, cence lâ lontans de veretât, che si trati di qualchidun che ju veve curz par fâ carnevâl. Cheste 'e je la stagjon des robarìis di ogni fate, parvìe che il carnevâl al coste cjâr a cui ch'al si crôt obleât a divertîsi par no vê rimuars di vieli. Massime a cui ch'al à la manze di menâsi daûr! Prin di dut al tocje vistîsi... e vistîle. No si pò lâ in tune fieste di bal cu la mude di mieze sagre, ne tirasi daûr une scae cu la cotule a mieze gjambe e lis scarpis compradis sul barachin di Scajole, il dì dal marcjât. Podopo a son lis «stazions» sportivis: al ven a stai dulà che si va a sglizziâ. Al ûl un vistît a pueste cul cjamesot impenetrabil, cui scarpons di tre chilos, e dopo duc' i argagns ch'a covèntin par fâ marculis te nêf. E ancje pe compagne a' uelin lis braghessis che a mètin in biele mostre la mape dal mont largje come la braide di Meni Bacan. Podopo e' je di pajâ la locande, i gustâs, lis cenis, lis agarolis, i golosez... che lis polezzis di chel gjenar, quan' che a' fàsin il lôr dovê, a' pratìndin i lôr dirìz. E cussì, se no 'ndi é tal tacuin si va a cjòliju dulà ch'a son.

S'impensaiso di Beput Maron? Eh no vualtris, gjarlis, ch'o seis nassudis irlaltri! Bepo Maron al varà la mê etât; al à passade la vite par chês presons — une condane daûr l'altre, simpri plui cjalcjadis parvìe des ricjadudis — e cumò al sarà a cirî la caritât a Padue o a Vignesie o sao jo dulà. Poben, Bepo Maron al è stât un piez di agn pal mont cun me; al jere un lavoradôr che par dute la stagjon j dave sot: aghe di vite e ueli di comedon. E al cjapave pulît, cul mistîr ch'al veve. E nancje nol è di dî che ju strassàs. Ma rivât a cjase, e massime di carnevâl, cui lu tignive? Jo 'o vevi tal cjâf di fâmi chel fregul di cjase, e an par an ju metevi di bande duc', un parsore l'altri, fintremai ch'o'nd'ài vûz avonde par comprâ il fonz e tirâ-sù chel lûc ch'o soi a stâ ancjemò; e mi è restât ancje un claudut, ch'o ài scugnût sparagnâ altris tre-quatri agn par finî di stropâlu. Lui, Maron, la menave grande: fintremai a Vignesie al veve cûr di lâ, che in chei agn dome i siorons si permetevin di fâ un tant. E nol lave atôr bessôl: un an une sartorele di Udin, chel altri une chelare di Pordenon cjatade a Gurizze cun tun siôr di Cividât, e po' Vigjute la Tòfule, culì di Gargagnà, che la veis cognossude putros e che un istât 'e je scomparide e nissun sa ce fin ch'e à fat. Fintremai ch'e je vignude chealtre uere e nus àn siaradis lis puartis. Lui al à tacât di soldât a cognossi lis presons e nol è stât plui bon di bandonâlis plui di qualchi mês a lunc. E nol è di dî che, cun dut achel, no ur fasès gole a plui di une pulzete dal paîs: juste me comari 'Sese — Taresie la More, al vignares a stai — e Gjudite di Tin e Live Bortulate no vevin vôi altri che par lui, che nancje no si voltave, parcè che j plaseve robe plui fine e nol oleve cjacaris in paîs. E jo, s'o ài olût cjatânt une di sest, 'o ài scugnût lâ a cirîle fin a Pavie.

E po'... lassìn stâ, ch'al è miôr, se no mi scjampe di dî alc te cjase dal Signôr... Sturnelatis di feminis dal tartàifil — che Diu m'al perdoni! — simpri daprûf dai plui scjavazzecuei a' van a tacâsi. E dopo vaî, che il Signôr nol fâs lis robis justis e che a lôr ur tòcjn dutis lis batiduris! Meteisi dentri une prese di sâl te pensadorie, vede', altri che dâj la colpe 'e Provedenze. Juste vualtris, parussulis di prime plume...

Messe es siet e gjéspui es cinc, doman. Buine sere.

Vanzeli di Matieu X (Pieri dal Pozzo, 1860)

1 E clamàds dònge ju dòdis discèpui siei, ur dè podestàd sòre duçh ju spìrits mal monds, parchè ju sçhazzàssin vie, e parchè medeàssin duçh ju languòrs, e dùtis lis infermitàds. 2 Ju noms po dai dòdis Apuèstui e’ son chesçh: Lu prim Simòn, che si clàme Pièri, e Drèe so fràdi, 3 Jàcum di Zebedèo, e Zuan so fràdi, Filipp, e Bòrtul, Tomàs, e Matìe publicàn, Jàcum di Alfèo, e Tadèo, 4 Simòn Cananèo, e Jùde Iscariòtt, che lu à ànçhe tradìd. 5 Chesçh dòdis al mandà Jèsu, ordenànd a lor, e disìnd: No larês tra ju gentìi, e no entrarês tes citàds dai Samaritàns: 6 Ma làit pitòst da lis piòris pierdùdis de’ çhàse d’ Israèl. 7 E land, predichàit, disìnd: Che lu règno dal cîl l’ è vicìn. 8 Medeàit ju malàds, risussitàit ju muarts, smondeàit ju levrôs, sçhazzàit ju demònis: o’ vês ricevùd di band, dàit di band. 9 No stàit a tignì ne àur, ne arìnt, ne bêz tes vuèstris cintùris: 10 No bisàçhis par viàzz, ne doi vistìds, ne supièi, ne bastòn: parcechè lu operàri al merète lu so sostentamènt. 11 In cualùncue citàd po, o çhastièll, ch’ o’ entrarês, informàisi cùi, cu in chê al sèvi degn: e alì fermàisi finchè larês vie. 12 Tal entrà po in çhàse, saludàile, disìnd: Sèvi le pâs a chèste çhàse. 13 E se chê çhàse sarà dègne, e’ vegnarà le vuèstre pâs sòre di jê: se po no sarà dègne, le vuèstre pâs tornarà a vo’ àltris. 14 E se cualchidùn no us acolzarà, e nol scoltarà ju vuèstris discòrs: saltànd fûr di chê çhàse, o di chê citàd, spacàit lu polvìn dai vuèstris pids. 15 In veretàd us dis: Sarà màncul çhastijàde il dì dal judìzi Sòdome, e Gomòre, cu chê citàd. 16 Eco jo us màndi còme piòris in mièzz ai lôvs. Jèssit dònçhe prudènts còme ju serpìnts, e sìmpliç còme lis colòmbis. 17 Vuardàisi po dai ùmign. Parcechè us faràn comparè tes lor adunànzis, e us bastonaràn tes lor sinagòghis: 18 E us menaràn devànt ju presidènts, e ju rès par càuse me, e par fà testemoneànze cuìntri di lor, e des naziòns. 19 Cuànche po sarês tes lor mans, no stàit a pensà cemûd, o cè, ch’ o’ vês di fevelà: parcechè in chell pont us sarà dàd cè, ch’ o’ varês di dì. 20 Parcechè no sês vo’ àltris, ch’ o’ fevelàis, ma lu Spìrit dal Pàri vuèstri, ch’ al fevèle in vo’ àltris. 21 Lu fràdi po al darà lu fràdi a le muart, lu pàri ’l fi: e saltaràn sù ju fîs cuìntri ju genitôrs, e ur daràn le muart: 22 E sarês odiàds da ducuànçh par càuse dal gno nom: ma cùi, ch’ al sarà perseverànt sin a le fin, chell al sarà salv. 23 Cuand che us perseguitaràn in chèste citàd, fujìd in t’ un’ àltre. In veretàd us dis, no varês finìd di là pes citàds d’ Israèl, prim ch’ al vègni lu Fi dal om. 24 No l’ è scuelàr sòre ’l mèstri, nè servitòr sòre ’l so paròn. 25 Al è avònde pal scuelàr, ch’ al sèvi còme lu so mèstri: e lu servitòr, còme lu so paròn. Se àn clamàd paròn di çhàse Belzebù: cetànt plùi ju siei famèjs? 26 No stàit dònçhe a temèju. Parcechè no l’ è nùje di cuvièrt, che no ’l vèvi di jèssi pandùd: e nùje di scuindùd, che nol si vèvi di savè. 27 Chell, che jo us dis a scùr, disèlu di plen dì: e prediçhàit sui cops chell, ch’ us è stad ditt in t’ ùne orèle. 28 E no stàit a temè chèi, cu màzzin lu cuarp, ma no puèdin mazzà l’ ànime: ma temèt pitòst chell, ch’ al pò mandà tal infièr e le ànime e lu cuarp. 29 No ìsal ver, che dôs pàssaris si vèndin par un cuatrìn: e ùne di chês no çhadarà in tière sènze lu vuèstri Pàri? 30 Ju vuèstris çhavèj dal çhav po son duçh contàds. 31 No stàit dònçhe a temè: vo’ àltris sês mijòr di un mòntis di pàssaris. 32 Ognùn dònçhe, ch’ al mi ricognossarà denànt dai ùmign, ànçhe jo lu ricognossarài denànt dal Pàri gno, ch’ al è in cîl: 33 Chell po, cu mi dinejarà devànt dai ùmign, ànçhe jo lu dinejarài devànt miò Pàri, ch’ al è in cîl. 34 No stàit a cròdi, ch’ o’ sèi vignùd a mèti pâs sòre le tière: no soi vignùd a mèti pâs, ma uère. 35 Parcechè soi vignùd a separà lu fi dal pàri, e le fìje da so màri, e le brût da so madòne: 36 E nemîs dal om ju siei di çhàse. 37 Cùi, cu àme lu pàri o le màri plùi di me, no l’ è degn di me: e cùi, cu àme lu fi o le fìje plùi di me, no l’ è degn di me. 38 E cùi, cu no pìje sù le so crôs, e nol mi ven daûr, no l’ è degn di me. 39 Cùi, cu ten cont de’ so vìte, le pierdarà: e cùi, cu varà pierdùde le so vìte par amor gno, le çhatarà. 40 Cùi, cu acòlz vo’ àltris, acòlz me: e cùi, cu acòlz me, acòlz chell, che mi à mandàd. 41 Cùi, cu ricèv un profète in nom di profète, al varà le mercède dal profète: e cùi, cu ricèv un just in nom di just, al varà le mercède dal just. 42 E cualùncue varà dàd di bèvi ùne sòle tàzze di àghe frèsçhe a un dai plùi pìzzui di chesçh solamèntri in nom di discèpul: us dis in veretàd, nol pierdarà le so mercède. — Pieri dal Pozzo, Lu sant Vanzèli di Jesù Crist seònd Matìe, 1860.

Agnel di Diu

Agnel di Diu, che tu cjapis sù i pecjâts dal mont, ve dûl di nô. Agnel di Diu, che tu cjapis sù i pecjâts dal mont, ve dûl di nô. Agnel di Diu, che tu cjapis sù i pecjâts dal mont, danus la pâs a nô.

Te litanie de Madone: Agnel di Diu, che tu cjapis sù i pecjâts dal mont, perdoninus, Signôr. Agnel di Diu, che tu cjapis sù i pecjâts dal mont, scoltinus, Signôr. Agnel di Diu, che tu cjapis sù i pecjâts dal mont, ve dûl di nô.

Salve, Regjine

Salve, Regjine, Mari di misericordie, nestri biel vivi e nestre sperance, dal nestri esili us clamìn nô, fîs di Eve, viers di vô o suspirìn dal marum di cheste val lagrimide. Joi vô alore, nestri jutori, cjalaitnus, mo, cun chei vôi plens di misericordie, e, dopo chest esili, mostraitnus Jesù, chel frut benedet che o vês puartât in grim. O buine, o sante, o dolce Virgjine Marie.

Ave Marie

Ave Marie, plene di gracie, il Signôr al è cun te, benedete tu fra dutis lis feminis e benedet il to frut Jesù. Sante Marie, Mari di Diu, pree par nô pecjadôrs, cumò e tal moment de nestre muart. Amen.

Glorie al Pari

Glorie al Pari, al Fi e al Spirtussant. Come che al jere tal imprin, cumò e simpri, tai secui dai secui. Amen.

Pari nestri

Pari nestri, che tu sês tai cîi, che al sedi santificât il to non, che al vegni il to ream, che e sedi fate la tô volontât, come in cîl, cussì in tiere. Danus vuê il pan che nus covente, parinus jù i nestris debits, come che nô ur ai parìn jù ai nestris debitôrs; e no sta molânus te tentazion, ma liberinus dal mâl. Amen.

Il simiteri

Di tant in tant i zevi dentri tal simiteri. Dopo essi stât lì di gno pari, i fadevi il ziro da li lapidis a lei i nons. Dopo, tornant a çasa cul scûr, l'ostaria a era sempri plena di int. Duçus a tabaiavin sensa mai scoltâ sé ch'a disevin chei atris. Ma l'ostaria a era l'unic post dulà ch'a fadevin bastansa ben di mangiâ. E jo, a disi il vêr, dopo i gnei ziros tal simiteri, i vevi sempri voia di mangiâ e di sintî i oms ch'a çacaravin.

Vanzeli di Matieu IX (Pieri dal Pozzo, 1860)

1 E montànd in bàrçhe, al tornà a passà lu lât, e al vignì te’ so citàd. 2 Cuand che i presentàrin un paralìtic distiràd sul jett. E viodìnd Jèsu le lor fède, al disè al paralìtic: Vèbi fidànze, o fi: ti son perdonàds ju tiei peçhàds. 3 E sùbit divièrs tra ju Scrìbis e’ disèrin tal lor cûr: Chest al blestème. 4 E avìnd Jèsu viodùds ju lor pinsìrs, al disè: E parcè pensàiso mal tal vuèstri cûr? 5 Ce ìsal plùi fàcil a dî: Ti son perdonàds ju tiei peçhàds: o pur a dî: Jève sù, e çhamìne? 6 E parch’ o’ puèdis savè, che lu Fi dal om al à lu podè in tière di perdonà ju peçhàds, al dis alòre al paralìtic: Jève, çhàpe sù ’l to jett, e va a çhàse to. 7 E lui al jevà sù, e al lè a çhàse so. 8 Viodìnd po chest lis tùrbis, si spaventàrin, e dèrin glòrie a Dio, ch’ al à dàde ùne tal potènzie ai ùmign. 9 E jessìnd Jèsu làd di lung, al viodè un om sintàd al banc, di nom Matìe. E i disè: Vènmi daûr. E chell, jevand sù, i lè daûr. 10 E al sucedè, che jessìnd lui sentàd a tàule in çhàse, èco che vignìnd un monçh di publicàns e di peçhadòrs, si metèrin a tàule cun Jèsu, e cui siei discèpui. 11 E ju Farisèos viodìnd chest, disèrin ai siei discèpui: Parcè lu vuèstri Mèstri màngïal cui publicàns e cui peçhadòrs? 12 Ma Jèsu avind sintùd, al disè: Ai sans nol fâs di bisùgne lu mièdi, sì ben ai malàds. 13 Ma làit e imparàit cè, cu è: O’ vuèj misericòrdie, e no sacrifìzi. Parcechè no soi vignùd a clamà j’ jusçh, ma ju peçhadòrs. 14 Alòre i si fasèrin dònge ju discèpui di Zuan, e i disèrin: Parcè no’ àltris, e ju Farisèos, zunìno di spess, e ju tiei discèpui no zùnin? 15 E Jèsu ur disè: Puèdino fuàrs ju compàgns dal spôs vajì, infin ch’ al è cun lor lu spôs? Vignaràn ben ju dìs, ch’ ur sarà çholt lu spôs: e in chê vòlte e’ zunaràn. 16 Ore nissùn mett un blecc di pàno gnûv a un vistìd vièri: parcechè le zònte puàrte vie alg al vistìd, e le rotùre si fâs piês. 17 Ne mètin lu vin gnûv tes bàghis vièris; altrimèntri si ròmpin lis bàghis, e lu vin si spand, e si pièrdin lis bàghis. Ma e’ mètin lu vin gnûv tes bàghis gnòvis, e tant chell cu chèstis dùrin. 18 In chell, che lui ur fevelàve, èco che un dai primàris i si fasè dònge, e lu adorà, disìnd: Signòr, e’ jè muàrte cumò denànt mè fìje: ma ven, mett le man sòre di jê, e tornarà a vìvi. 19 E alzànsi Jèsu, i lè daûr cui siei discèpui. 20 Cuandchè ùne fèmine, che patìve da dòdis agns un cors di sang, i si fasè dònge par daûr, e i toçhà ju òrlis dal so vistìd. 21 E’ disève infàtt dèntri di sè stèsse: Se o’ toçharài solamèntri lu so vistìd, o’ sarài vuarìde. 22 Ma Jèsu voltàd indaûr, e çhalànle, disè: Sta contènte, o fìje, le to fède ti à salvàde. E le fèmine fo liberàde da chell pont. 23 Ma Jèsu jessìnd vignùd in çhàse di chell primàri, e viodùds ju trombetìrs e ùne tùrbe di int, che sussuràve, al disève: 24 Tiràisi indaûr: parcechè le frùte no è muàrte, ma e’ duàrm. E lor lu burlàvin. 25 E cuand che fo mandàde fûr le int, al entrà: e le pijà pe’ man. E le frùte jevà sù. 26 E si spandè le vôs di chê çhòsse in dutt chell pajìs. 27 E land vìe di là Jèsu, i lèrin daûr doi vuarbs, cijulànd, e disìnd: Vèvi pietàd di nô, fi di Dàvid. 28 Cuand po ch’ al rivà a çhàse, i si fasèrin dònge ju vuarbs. E Jèsu ur disè: Cròdiso, ch’ o’ puèdi fà chest par vo’ àltris? E lor i dìsin: Si, o Signòr. 29 In chê vòlte al toçhà ju lor voj, disìnd: Us sèvi fatt seònd le vuèstre fède. 30 E si vierzèrin ju lor voj: e Jèsu ju minazzà, disìnd: Vuardàit ben, cu niùn lu sèpi. 31 Lor po issìnd di là, e’ spandèrin le fàme di lui par dutt chell pajìs. 32 E lâds vie che fòrin chèi, èco che i menàrin un om mutt, indemonèad. 33 E sçhazzàd lu demòni, lu mutt al fevelà, e si maravejàrin lis tùrbis, disìnd: Mài plùi si à viodùde ùne tal çhòsse in Israèl. 34 Ju Farisèos po disèvin: Par vie dal prìncip dai demònis al sçhàzze ju demònis. 35 E Jèsu al ziràve par dùtis lis citàds, e ju çhastièi, insegnànd pes lor sinagòghis, e prediçhànd lu vanzèli dal règno, e medeànd duçh ju languòrs, e dùtis lis infermitàds. 36 E viodìnd lis tùrbis, al vè dûl di lor: parcechè jèrin malamèntri direzùdis, e abandonàdis còme piòris, che no àn pastòr. 37 Alòre al disè ai siei discèpui: Il racòlt l’ è grand, ma ju operàris e’ son pôcs. 38 Prejàit dònçhe lu paròn dal racòlt, ch’ al màndi operàris tal so racòlt. — Pieri dal Pozzo, Lu sant Vanzèli di Jesù Crist seònd Matìe, 1860.